Uzależnienie od Internetu. Wykład mistrzowski w WSKZ o tym, kiedy ONLINE zaczyna przejmować kontrolę

Internet jest dziś oczywistością: narzędziem do nauki, pracy, kontaktu ze światem i rozrywki. Ta przestrzeń potrafi jednak wciągać tak mocno, że zaczyna zabierać czas, relacje, sen i koncentrację. Wtedy pojawia się pytanie: czy korzystanie z Internetu może uzależniać jak alkohol, narkotyki czy hazard?

O tym, gdzie kończy się zwykłe "korzystanie", a zaczyna problem, mówił dr hab. Ryszard Poprawa, profesor Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego, podczas wykładu mistrzowskiego "Uzależnienie od Internetu: problem realny czy wirtualny?". Spotkanie ze słuchaczami studiów podyplomowych odbyło się 18 października 2025 roku i zostało zorganizowane w WSKZ.

Internet pomaga – ale lista zagrożeń rośnie szybciej, niż się wydaje

Już na początku wykładu prowadzący zaznaczył, że korzyści z Internetu są "nie do przecenienia", ale zaraz potem pokazał drugą stronę: długą listę ryzyk, które pojawiają się wtedy, gdy sieć przestaje być narzędziem, a staje się środowiskiem życia. Wśród zagrożeń wymienił m.in. nadużywanie Internetu, cyberprzemoc, patostreaming, hazard online, wykorzystywanie seksualne, oszustwa, kradzieże i utratę relacji interpersonalnych.

To ważny kontekst, bo problem "uzależnienia od Internetu" rzadko wygląda jak jeden prosty objaw. Częściej przypomina efekt domina: jedno zachowanie pociąga kolejne.

8 objawów według Kimberly Young

W prezentacji sporo miejsca zajęły klasyczne ujęcia problemu, m.in. koncepcja Kimberly S. Young, jednej z pierwszych badaczek, które opisywały uzależnienie od Internetu i próbowały je diagnozować.

Wśród kluczowych symptomów (w modelu Young) pojawiają się m.in.:

• obsesyjne myślenie o aktywności w sieci,
• potrzeba coraz dłuższego przebywania online (tolerancja),
• nieudane próby ograniczenia,
• silne negatywne emocje przy próbie odstawienia (drażliwość, złość, niepokój),
• konflikty społeczne i problemy w relacjach,
• ukrywanie prawdy i manipulowanie bliskimi,
• traktowanie Internetu jako ucieczki od problemów.

Problemowe używanie Internetu w Polsce

Słuchacze poznali również dane z badań online prowadzonych przez Ryszarda Poprawę (2007; 2011), pokazujące rozkład nasilenia problemowego używania Internetu u polskich internautów.

Wyniki testu (IAT revised) wskazywały, że:

• 68,49% badanych osiągało wyniki przeciętne,
• 13,06% znajdowało się w grupie wysokiej (grupa ryzyka),
• 2,08% osiągało wyniki bardzo wysokie (określeni jako „nałogowi internauci”).

To ważne, bo pokazuje, że skrajne przypadki nie muszą być większością – ale grupa ryzyka jest na tyle duża, że temat nie jest niszowy.

Co tak naprawdę "uzależnia": Internet czy konkretne aktywności?

Jednym z najmocniejszych punktów wykładu było uporządkowanie pojęć. Prowadzący zwracał uwagę na kontrowersje: brak jednej definicji, wiele nazw i różne propozycje kryteriów, a także fakt, że nie wszystko mieści się w oficjalnych klasyfikacjach zaburzeń.

W prezentacji pada też istotna myśl: jeśli coś zaburza funkcjonowanie, to często nie "Internet jako taki", ale konkretne formy zaangażowania i gratyfikacje, jakie dają aplikacje – szczególnie osobom bardziej podatnym i wrażliwym.

W praktyce może to oznaczać m.in. problem z:

• grami online,
• mediami społecznościowymi,
• cyberseksem,
• kompulsywnym przeglądaniem treści.

Skutki uzależnienia: od relacji i nauki po sen i zdrowie

Dr hab. Ryszard Poprawa wprost wskazywał, że nałogowe używanie aplikacji internetowych może uderzać w różne obszary życia jednocześnie. W prezentacji wymieniono m.in.:

• problemy społeczne (osłabienie realnych kontaktów, konflikty, zanik więzi);
• konsekwencje psychiczne (rozdrażnienie, spadek koncentracji, poczucie winy, agresja);
• trudności w nauce i pracy (spadek osiągnięć, absencja, utrata pracy, nieukończenie studiów);
• skutki somatyczne (rozregulowanie rytmu dobowego, bóle pleców i karku, bóle głowy, problemy ze wzrokiem).

Trzy internetowe "style" studentów

W prezentacji pojawiły się też badania dotyczące wzorców aktywności internetowych wśród studentów (18–25 lat, średnia wieku 21,2). Analiza wyodrębniła trzy grupy:

• umiarkowanie zaangażowani – 56% (275 osób)
• zaangażowani głównie w media społecznościowe – 34% (170 osób)
• zaangażowani głównie w gry – 10% (51 osób)

To zestawienie dobrze pokazuje, że "problem z Internetem" nie musi wyglądać tak samo u każdej osoby. Dla jednych będzie to social media i rozmowy tekstowe, dla innych gry, a dla jeszcze innych – ciągłe przeglądanie sieci bez konkretnego celu.